پورتال جامع فرهنگی ،‌ اخلاقی ،‌اعتقادی ،‌ اجتماعی

هر آنچه برای رسیدن به خوشبختی می خواهید

با سلام ... ورود شمارا به وبلاگ پورتال جامع فرهنگی ،‌ اخلاقی ،‌اعتقادی ،‌ اجتماعی خوش آمد میگویم ... برای مشاهده کامل مطالب از آرشیو مطالب وبلاگ استفاده کنید.






علت تكریم والدین در آیات وحى
 
 
 منبع:روزنامه جوان
كودك كه بودم، ترس از سفیدشدن گیسوى سیاه پدر و مادرى كه با آنها، شور و نشاط جوانى شان را تجربه كرده بودم، كابوس تلخ كودكى ام بود. حال من مانده ام و رشته هاى بى شمار سپیدى كه نمى توان شمرد. از آن هنگام پیوسته كلام قرآن كریم در تعظیم والدین برایم حرمتى آسمانى داشته است. كمتر موضوعى را درقرآن مى توان یافت كه از نظرمیزان اهمیت و اعتبار، در ردیف اصولى چون توحید، نبوت ومسایلى از این دست قرارگرفته باشد و این درحالى است كه لزوم احترام و احسان به والدین دراكثر موارد در كنار آیات توحیدى مطرح شده است. بنابر فرمایش پیامبراكرم(ص)، منظور ازاحسان به والدین درقرآن، نیكویى به پدر ومادر است، یعنى با آنها خوش سلوكى و خوشرفتارى كردن و اینكه فرزند نگذارد تا والدین از او سوال كنند چیزى را كه محتاج به آن هستند اگر چه خودشان هم مستغنى و دارنده باشند ولى اگر فقیر باشند با قدرت اولاد واجب است به آنها كمك كرد.
جایگاه احترام به والدین درسایر ادیان الهى
مطالعه متون دینى مختلف نشان مى دهد كه احترام به پدر و مادر همواره به عنوان فضیلتى اخلاقى در حوزه مسایل دینى مطرح بوده است. در عهد عتیق(تورات) مى بینیم كه حضرت یعقوب (ع)، از برخى فرزندانش به خاطر انجام اعمالى كه آبروى ایشان را خدشه دار كرده است بیزارى مى جوید و آنها را سرزنش مى كند.همچنین در بین ده فرمانى كه خداوند به حضرت موسى(ع) وحى فرموده بود این فرمان نیز وجود داشت كه پدر و مادر را احترام كن تا در سرزمینى كه خداوند به تو خواهد بخشید، عمر طولانى داشته باشى. در عهد جدید (انجیل)نیز دیده مى شود كه حضرت عیسى(ع)، بزرگان یهود را به خاطر تحریف فرمان یاد شده مورد عتاب قرار مى دهد. حضرت عیسى، بنا بر روایت انجیل، لوقا وهمچنین قرآن، در هنگام تكلم در گهواره، پس از معرفى خود و رسالت خویش، به مردم مى گوید كه وصیت شده تا زمانى كه زنده است به مادر خویش احترام بگذارد.
جایگاه والدین در اسلام
آیهو اخفض لهما جناح الذ ل من الر حمة. . . : و بالهاى تواضع خویش را از روى رحمت و مهربانى در برابر پدر و مادرفرود آر، زیبا ترین عبارتى است كه در این زمینه مى توان یافت كرد. تعبیر استعارى فرود آوردن بال رحمت در این آیه بر حد اعلاى تواضع (قولى و فعلى) در برابر والدین دلالت مى كند، چنان كه آغاز شدن آیه با فعل امراخفض (پایین بیاور) نیز تاكید بر این امر است. از این گذشته امر به نیكوكارى به والدین بلافاصله پس از امر به پاییندى به مفاهیم اساسى و اعتقادى چون عبادت خداوند و شرك نورزیدن به ذات او خود از اهمیت والاى این موضوع در آموزه هاى قرآنى خبر مى دهد. چنین مطالبى با مراجعه به آیات ۳۶ سوره نساء، ۱۵۱ سوره انعام، ۸ سوره عنكبوت و ۱۵ سوره هاى لقمان و احقاف نیز قابل اثبات است.
علاوه بر متن مقدس قرآن، در سخنان پیشوایان دینى، به موضوع رعایت حقوق والدین توجه فراوانى شده است، چنانكه پیامبر مكرم اسلام بر (نیكویى) به والدین را پس از نماز اول وقت و پیش از جهاد در راه خدا به عنوان یكى از محبوب ترین اعمال در نزد خداوند معرفى فرموده اند. همچنین ایشان در روایتى دیگر حقوق والدین را بر فرزندان چنین بیان فرموده اند كه فرزند نباید والدین خود را به نام صدا بزند و در راه رفتن و نشستن بر آنها سبقت گیرد و موجب توهین دیگران به ایشان شود. در سوره بقره، آیه ،۸۳ خداوند مى فرماید: و اذ اخذنا میثاق بنى اسرائیل لاتعبدون ال ا الله و بالوالدین احسانا. . .
و به یاد آورید زمانى را كه از بنى اسرائیل پیمان گرفتیم كه جز الله را عبادت نكنید و به پدر و مادر نیكى كنید. بررسى آیه یاد شده نشان مى دهد كه از منظر قرآن كریم این موضوع جایگاه ویژه اى در بین مفاهیم اخلاقى دیگر دارد. لحن خطابى و نیز آمرانه به كار رفته در این آیات و نیز عبارات تاكیدآمیز آنها موید این مدعاست. بحث هاى متعددى پیرامون لزوم احترام به والدین، رعایت ادب درمحضر آنان ومواردى از این قبیل صورت گرفته است، اما كمتر بحثى را مى توان یافت كه درآن دلیل وجوب احترام به والدین، ابعاد و دامنه هاى آن مورد توجه وبحث قرار گرفته باشد. شاید دراین مجال بتوان به چند مورد ازمهمترین دلایل تاكید قرآن درشناخت جایگاه منحصر به فرد والدین و لزوم احترام و كرنش درمقابل آنها اشاره نمود.
الف-والدین، پایه گذاران كانون خانواده
بنا به فرموده پیامبر (ص)،در اسلام هیچ امرى مقدس تر از ازدواج نبوده و هیچ نهادى، داراى شان و جایگاهى قابل قیاس با كانون خانواده نیست، لذا پرواضح است كه زوجین به عنوان شكل دهندگان اولیه نظام خانواده كه بنابر امرالهى وسفارش سنت، اقدام به ازدواج نموده اند ازمنظر اسلام وقرآن به چشم احترام نگریسته شده وداراى جایگاه خاصى مى باشند. با این توضیح، خانواده به عنوان كوچك ترین مجموعه تشكیل دهنده جامعه در اعتلا و یا انحراف آن نقش موثرى دارد كه به اعتلا و یا انحراف خود خانواده پیوند خورده است. بر این اساس یكى از عواملى كه موجب ثبات و اعتلاى خانواده خواهد شد آن است كه اعضاى این مجموعه ى كوچك حقوق یكدیگر را رعایت كنند. این امر در نهایت موجب رعایت حقوق جامعه از سوى افراد خانواده و بالعكس رعایت حقوق ایشان از سوى جامعه خواهد شد. احترام فرزندان به حقوق والدین نیز در همین حوزه قرار مى گیرد كه پدر و مادر را در ایفاى نقش راهبرى خانواده تقویت و ترغیب خواهد كرد و در نتیجه موجب تقویت نقش خود خانواده در پیشبرد اهداف متعالى جامعه خواهد شد.
ب-والدین،نخستین معلمان
بشر به عنوان موجودى نیازمند به تعلیم وآموزش، درنخستین مراحل رشد وتكوین خرد وشعور خویش، تحت آموزش والدین خود قرار مى گیرد. ازاین دیدگاه دراسلام، پدر ومادر به عنوان اولین معماران پیكره شخصیتى فرزندان خود، داراى موقعیتى بس حساس وممتاز اند ودلیل تمركز قرآن برتربیت درست انسان ها بدین علت است. درواقع تاثیرات متقابل فرد وجامعه بر یكدیگر، برهیچ كسى پوشیده نیست. قرآن، این منبع آگاه به ساختارهاى پیچیده نظام هاى فردى واجتماعى، با علم به دامنه وحوزه این تاثیر وتاثرات، اهتمام خاصى به تربیت افراد به مثابه اجزاى جامعه اسلامى نموده است. دراین ساختار گسترده و پیچیده، چنانچه والدین بتوانند درنقش مربیانى زبده وآگاه، اصول وارزشهاى اساسى اسلام را به فرزندان خویش منتقل نمایند، خودبه خود اصلاح جامعه وتشكیل مدینه فاضله،محقق خواهد شد كه این امر كمال مطلوب اسلام وخواسته موكد خداوند درمورد احترام به والدین مى باشد. دور از ذهن نیست كه تربیت ناصحیح نسل بشر وعدم اهتمام كافى در تعلیم اصول اساسى دین و ارزشهاى اجتماع به آنها، درنهایت ایجاد فساد وتسهیل در گرایش به آنرا در چنین جوامعى مهیا خواهد نمود كه این امر در تضاد كامل با اهداف عالى اسلامى است. علم قرآن به آنكه از طریق تعلیم وتربیت، مى توان به بسط و گسترش مفاهیم اصیل اسلامى كمك كرد، سبب شده است تا به والدین به عنوان نخستین مربیان افراد بشر،به دیده احترام نگریسته شود. در این تعریف، صرف پیدایش فرد از پدر ومادر مد نظر نیست، چه بسا افرادى كه پس از تولد، به دلایلى یك یا هردو والد خویش را از دست داده باشند اما امر تعلیم آنها بانظارت عده اى دیگر انجام گرفته باشد كه این افراد داراى جایگاه و ارزشى برابر با والدین آنها مى باشند و لذا ضرورت احترام به آنها باز هم صادق است.
ج-مشقات پرورش فرزند
محبت به فرزند و میل به توجه ومراقبت از او، خصوصا در اولین سالهاى رشد و نمو، مهمترین و عالى ترین ودیعه ایست كه خداوند درقلب بشر به یادگار نهاده است. و قل رب ارحمهما كما ربیانى صغیرا بگو بار پروردگارا،به آن دو(پدر و مادر)رحمت آر، چنان كه در خردسالى مرااز روى رحمت و مهربانى پروراندند. در موارد متعددى از قرآن، تشكر از والدین در كنار تشكر از خدا مطرح شده و در بعضى موارد نیز به زحمات طاقت فرساى مادر اشاره شده است. قرآن مجید علاوه بر توصیه به رعایت حقوق والدین، دلیل این توصیه ها را نیز متذكر شده است كه همانا زحماتى است كه والدین (به ویژه مادران) در امر تربیت و نگهدارى فرزندان متحمل مى شوند.
شایان ذكر است كه در دو آیه از سه آیه اى كه شامل علت احترام به والدین هستند به زحماتى كه مادر در دوره باردارى و پس از آن متحمل مى شود اشاره شده است و این البته شاید اشاره لطیفى باشد به نقش برتر و زحمت بیشتر مادر نسبت به نقش و زحمت پدر در امر تولد و تربیت فرزندان این نكته در آیات ۱۴سوره لقمان و ۱۵سوره احقاف قابل مشاهده است: و وصینا الانسان بوالدیه حملته امه وهنا على وهن و فصاله فى عامین.... به انسان در حق والدینش سفارش كردیم زیرا كه مادرش او را با ضعف روزافزون (در دوران باردارى)حمل كرد و تا دو سال پس از تولد،به او شیر داد. و وصینا الانسان بوالدیه احسانا حملته امه كرها و وضعته كرها و حمله و فصاله ثلاثون شهرا حتى اذا بلغ اشده. . . . به انسان در حق والدینش سفارش كردیم زیرا كه مادر(در دوران باردارى)به دشوارى و ناراحتى او را حمل كرد و به دشوارى و ناراحتى او را به دنیا آورد و این درحالى بود كه دوران جنینى و شیرخوارگى انسان سى ماه طول كشید تا آن گاه كه به كمال رشدش برسد.
نظریك كارشناس
عذرا آقا زاده سلطانى،مدیر واحد خواهران در موسسه دارالتحفیظ قرآن كریم و عضو هیات مدیره انجمن قرآنى بانوان،در مصاحبه با ایكنا در این باره مى گوید: پرخاش و بى احترامى به والدین، باعث ازهم گسیختگى ارتباطات خانوادگى شده است، خانواده اى كه مى تواند كانون مهر و محبت باشد، چراكه جمعى صمیمى تر از آن یافت نمى شود و با بى توجهى وسهل انگارى نسبت به قوانین واحكام شرع و قرآن، متاسفانه از دست رفته است. ریشه اصلى تمامى مشكلات اجتماعى به خانواده بر مى گردد و تمام این مسایل با توجه به اصول، قوانین واخلاق قرآنى قابل حل مى باشد كه متاسفانه به علت دور شدن از تربیت قرآنى وبى اطلاعى از آنها، عوارض ناهنجار آن جامعه را گرفتار كرده است. ایشان در پاسخ به این سوال كه چه باید كرد تا در برخورد با والدین، دررعایت ادب واحترام، با آرامش وصبر بیشتر با ایشان برخورد نمود، مى گوید: به اعتقاد من باید دربرنامه هاى شخصى خود، اوقاتى كامل و وى ژه را نیز براى والدین برنامه ریزى كنیم و حتى آن را دراولویت كارى خود قرار دهیم و قطعا با این عمل، بركات واثرات خیر آن را در زندگى مشاهده خواهیم كرد. تمام افعال و اعمال انسانها بر اساس بینش و دیدگاه آنهاست بنابراین اگر بینش ما كه مسلمانیم، مطابق با اصول قرآن كه مى فرماید: و بالوالدین احسانا باشد، هیچگاه نسبت به والدین بى حوصله وپرخاشگر نخواهیم بود. ازآنجا كه بى احترامى به والدین جزو گناهان كبیره محسوب مى شود، این عمل عوارض ناخوشایندى درتمام شئون زندگى بر جاى مى گذارد كه به هیچ عنوان قابل حل نخواهد بود، همچنانكه خداوند مى فرماید: حتى قبولى طاعات شما بستگى به رضایت والدین دارد.
در میان مردم
على خانى،كارشناس فلسفه اسلامى در این باره مى گوید: دو ماه قبل پدرم به علت حمله مغزى درگذشت. هیچگاه فكر نمى كردم این گونه و اینقدر زود او را از دست بدهم. در این شرایط آنچه كه بیش از همه مرا آزار مى دهد، تمامى كم كارى هایى است كه در حق او انجام داده ام و در این لحظه، ناخواسته اشك از چشمانش جارى شد. او ادامه مى دهد، بارها در برخود با پدرم با عصبانیت جواب او را دادم درحالیكه اصلا نیازى به پرخاش نبود. او در پاسخ به این سوال كه دلیل تاكید قرآن براحترام گذارى به والدین چیست،مى گوید: دلایل متفاوتى مى تواند داشته باشد. از نظر من مهمترین علت آن، زحمت ورنج فراوانى است كه آنها در پرورش فرزندان متحمل آن مى شوند. از او مى پرسم،اگر روزى صاحب فرزند شود از آنها انتظار دارد كه چگونه با او رفتار كنند وچنانچه فرزندش در رفتار با او درست مثل پدرش رفتار كند، واكنش او چگونه خواهد بود كه او درجواب مى گوید:
چون فرزندم را بسیار دوست خواهم داشت لذا از او انتظار ادب و احترام كامل دارم، لحظه اى سكوت كرده و ادامه مى دهد، اما هرگز دلم نمى خواهد رفتارى مشابه با آنچه كه خود با والدینم داشته ام را با من پیاده كند. از آن روز كه پدرم را ازدست داده ام رفتارم با مادرم بسیار بهتر از قبل شده است. حسرت مى خورم از اینكه در این شرایط پدرم را از دست دادم اى كاش زنده بود تا با دید فعلى ام، جبران مافات مى كردم. مریم تاجبخش اسلامى،كارشناس ارشد فقه وعلوم اسلامى نیز مى گوید: در جاى جاى قرآن ما امر به احترام به والدین شده ایم و این در وهله اول به دلیل رنجى است كه آنها براى تربیت و پرورش ما متحمل آن شده اند. علت بعدى آن، نقشى است كه به عنوان معلم و مربى در ابتدایى ترین مقاطع رشد اخلاقى و شخصیتى ما بر عهده دارند. ما در پاره اى از موارد چیزهایى را از والدین مى آموزیم كه در شخصیت و حافظه ناخودآگاه ما براى ابد باقى خواهد ماند وچه بسا اگر اشتباهى در این آموزه ها از سوى والدین ما صورت پذیرد، جبران نتایج ناخواسته آن در دوران بعدى زندگى در مواردى كاملا ناممكن خواهد بود. در روایات اسلامى بارها سفارش شده ایم تا به كسانى كه از آنها علم مى آموزیم احترام بگذاریم، با این وضعیت به اعتقاد من اهمیت احترام به والدین با این پیش فرض، بیش از پیش خواهد شد.
سخن آخر
آرى، احترام به والدین از حقوق انسانى است،از حقوق دائمى است، نه از حقوق موسمى و موقت. در روایات مى خوانیم كه احسان به والدین در همه حال لازم است، هرچند والدین خوب باشند یا بد، زنده باشند یا مرده. در قرآن تماثیل و تشبیهات زیبایى درخصوص لزوم كرنش در برابر والدین و احترام ویژه به آنها یافت مى شود. خداوند در آیات ۸۳ سوره بقره، ۳۶ سوره نساء ، ۱۵۱ سوره انعام و ۲۳ سوره اسراء در رابطه با احسان به والدین سفارش بسیارى به مومنان نموده است ولى در سوره لقمان، احسان به والدین به صورت وصیت الهى مطرح شده است. به انسان امر شده تادربرابر پدر و مادر خویش همچون كبوترى باشد كه بالهاى تواضع و فروتنى را گسترده است. همچنین ازماخواسته تا در گفتارمان نسبت به آنها، حتى از گفتن كوچكترین عبارتى كه موجب بى ادبى و بى احترامى به آنها شود، خوددارى نماییم. قرآن این كتاب انسان ساز، با شیوه خاصى كه براى تربیت انسان برگزیده است، با تعیین ارزشها وتاكید برمیزان اهمیت آنها، دروهله اول شیوه ونوع رفتاراو را دردو بعد فردى واجتماعى معلوم ساخته ودر گام بعدى، با تعیین قواعدى بر رفتار او، راه نیل به زندگى سعادتمند در دو جهان را براى او مهیا نموده است. با این حال دامنه تاكید و ارزشگذارى قرآن براى مسائل و موضوعات مختلف با یكدیگر داراى تفاوتهاى فاحشى است و این مساله بر هیچ ذهن روشنى پوشیده نیست.




طبقه بندی: اسلام دین زیباییها،
برچسب ها:تکریم والدین، تکریم،

[ سه شنبه 16 اردیبهشت 1393 ] [ 08:51 ق.ظ ] [ م. ج. مهران منزه ]

[ نظرات() ]


مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ، اس ام اس های عاشقانه
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات