تبلیغات
پورتال جامع فرهنگی ،‌ اخلاقی ،‌اعتقادی ،‌ اجتماعی - آیا قران كریم دارای باطن است؟ مراد از باطن قران كریم چیست؟

آیا قران كریم دارای باطن است؟ مراد از باطن قران كریم چیست؟

باطن قران





آیا قران كریم دارای باطن است؟ مراد از باطن قران كریم چیست؟


براساس روایات اسلامی از رسول اكرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و امامان معصوم ـ علیهم السلام ـ قرآن كریم دارای یك چهره ظاهری و یك چهره باطنی است، چنان كه پیامبر اكرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ می‎فرماید: «قرآن كریم را ظاهری است و باطنی، ظاهر آن حكم است و باطن آن علم، ظاهرش شگفت‏انگیز و خرم و باطن آن ژرف است»[1].
فضیل بن یسار می‏گوید: از امام صادق ـ علیه السلام ـ درباره روایت «… هیچ آیه‏ای از قرآن نیست مگر آن كه برای آن ظاهری و باطنی است» سؤال كردم، پاسخ فرمودند: «ظاهرش تنزیل آن و باطنش تأویل آن می‏باشد»[2]
دربارة مراد و منظور از بطن و باطن قرآن كریم نظرات مختلفی وجود دارد از جمله:
1- باطن به معنای تأویل است چنان كه فضیل بن یسار می‏گوید: از امام باقر علیه السلام دربارة روایتی پرسیدند كه می‏گوید: هیچ آیه‏ای در قرآن نیست مگر این كه ظهر و بطن دارد، حضرت فرمود: «ظهر آن تنزیل آن و بطن آن تآویل آن می‏باشد». برخی از آیات قرآن درباره امور گذشته است و برخی درباره چیزهایی می‎باشد كه هنوز پدید نیامده است، این حقایق، همچون جریان خورشید در بسترش جریان دارد، چون تأویل برخی از این بطون فرا رسد، دربارة مردگان جاری خواهد بود همان گونه دربارة زندگانی جریان دارد، خداوند متعال فرموده است: «تأویل آن را جز خدا و راسخان در علم نمی‎دانند[3]»
امام فرمودند :  ما آنها را می‎دانیم[4].
2- باطن به معنای «جری و انطباق» باشد كه بر این معنا نیز روایاتی وارد شده است، چنان كه حمران بن اعین می‏گوید: از امام باقر ـ علیه السلام ـ دربارة ظهر و بطن قرآن پرسیدم، حضرت فرمود: «ظهر قرآن، كسانی هستند كه درباره آنان نازل شده است، و بطن قرآن كسانی هستند كه به شیوه آنان رفتار كرده‎اند، آن چه درباره آنان بوده در مورد اینان نیز صدق می‎كند».[5]
علامه طباطبایی (ره) می‎گوید: این كه در روایت درباره قرآن كریم آمده است: همچون خورشید و ماه، سیر و جریان دارد، می‎رساند كه سیر و جریان قرآن در تنزیل و تأویل هر دو خواهد بود، سیر و جریانش در ناحیه «تنزیل» همانا انطباقی است كه كلام به مصادیق خود پیدا می‎كند و به عبارت ساده‎تر سیر و جریانش در ناحیه تنزیل، همان مطالبی است كه در اصطلاح اخبار نامش را «جری» نهاده‎اند.
ایشان سپس می‎فرماید: «ظاهر همان معنای آشكاری است كه در ابتدای امر از آیه به دست می‎آید و باطن آن معنایی است كه در زیر پوشش ظاهر قرار دارد، چه یك معنا باشد و چه معانی زیادی، چه معنای نزدیكی باشد یا معانی دوری كه نیازمند به واسطه باشند»[6]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1- مكارم شیرازی، ناصر و همكاران، تفسیر نمونه، تهران دار الكتب الاسلامیه، ج 1، ص 19 – 30، ج 23، ص 133، ج 26، ص 11 و …
2- قرائتی، محسن، تفسیر نور، قم، مؤسسه در راه حق، ج 2، ص 16.
3- معرفت، محمد هادی، علوم قرآنی، قم، مؤسسه انتشاراتی التمهید.
4- میر باقری، سید محسن، ظاهر قرآن، باطن قرآن، انتشارات رایزن.

پی نوشت ها:
[1] - حر عاملی، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت، ج 27، ص 196.
[2] - مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، ج 89، ص 83.
[3]  . آل عمران / 7.
[4] - الطوسی محمد بن جریر، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج 1، ص 9.
[5] - مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، همان.
[6] - طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، تهران، دار الكتب الاسلامیه، ج 3، ص 74.





موضوع: دین شناسی، برچسب ها: باطن، قرآن، بطن،
[ یکشنبه 24 خرداد 1394 ] [ 08:38 ق.ظ ] [ م. ج. مهران منزه ]