تبلیغات
پورتال جامع فرهنگی ،‌ اخلاقی ،‌اعتقادی ،‌ اجتماعی - رسم بندگی در سبک زندگی رضوی (ع)

رسم بندگی در سبک زندگی رضوی (ع)

undefined




رسم بندگی در سبک زندگی رضوی (ع) 2

پنج) عفّت ورزی

امام رضا (علیه السلام) فرمود:
نگاه کردن به موهای زن شوهردار و غیر شوهردار حرام است؛ زیرا این نگاه، مرد را تهییج و تحریک و زمینه فساد و داخل شدن در حرام و اعمال ناپسند را فراهم می‌کند. (19)

شش) حفظ حقوق دیگران

از امام رضا (علیه السلام) درباره سماع سؤال شد. حضرت فرمود:
اهل حجاز (مراد فقها و محدثین و علمای آنجا است) جایز می‌دانند، لکن در چارچوب و ردیف باطل و لهو است، آیا نشنیدی که خداوند فرموده: چون از کنار لغو [بال] گذر می‌کنند بزرگواری و حیثیّت خود را حفظ کرده اعتنا نمی کنند. (20)

هفت) توجه به نشانه‌های الهی

امام رضا (علیه السلام) فرمود:
عبادت به روزه زیاد گرفتن و زیاد نماز خواندن نیست؛ همانا عبادت، این است که انسان در امر خداوند، زیاد تفکّر کند. (21)

3) ارتباط با خدا

امام رضا (علیه السلام) به نقل از پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:
جبرئیل امین، مرا با خبر کرد که خداوند بلندمرتبه فرمود: همانا من خدایم، و خدایی جز من یگانه وجود ندارد، بندگانم! مرا عبادت کنید. کسی که با گواهی دادن به یگانگی من، همراه با اخلاص، مرا ملاقات کند، در دژ استوار من داخل شده و از عذاب، ایمنی می‌یابد. (22)
امام رضا (علیه السلام) فرمود:
همانا عبادت، هفتاد وجه است که شصت و نه وجه از آن در رضا و تسلیم در برابر خدا و رسول و اولی الامر است. (23)

یک) شرایط بندگی

الف) اخلاص

امام رضا (علیه السلام) فرمود:
کسی که مشهور به عبادت باشد، او را در دین خودش پاک و بی غلّ و غش ندانید که خداوند شهرت به عبادت و شهرت به لباس را مبغوض دارد. (24)
امام رضا (علیه السلام) از پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) چنین روایت فرمود:
کسی که چهل روز، خود را برای عبادت و بندگی خدا خالص کند، خداوند متعال، چشمه‌های حکمت را از قلب او بر زبانش می‌جوشاند. (25)

ب) نگاه همه جانبه به عبادات

امام رضا (علیه السلام) فرمود:
خداوند به سه چیز امر فرموده است، مشروط به آن که همراه با سه چیز دیگر باشد: به نماز امر کرده و آن را به زکات مقرون ساخته، پس کسی که نماز بخواند و زکات ندهد، هرگز نمازش قبول نخواهد شد. به شکر کردن برای خود امر کرده و آن را به تشکّر از پدر و مادر، مقرون کرده است، پس کسی که والدین خود را شکر نکند، خدا را شکر نکرده است. به تقوا امر فرموده و آن را به صله رحم مقرون کرده است؛ پس کسی که صله رحم نکند، تقوا ندارد. (26)
امام رضا (علیه السلام) فرمود:
بقا و صلاح بندگان در گرو اوامر پروردگار است، همچنین نواهی خدا برای جلوگیری از فساد و زیرپا گذاشتن حقوق یکدیگر بیان شده است. (27)
امام رضا (علیه السلام) فرمود:
[خداوند برای هر زمان و مکان] عبادت‌هایی قرار داد تا ذکر و یادش فراموش نشود. مردم، ادب حضور در پیشگاه او را به فراموشی نسپارند و از اوامر و نواهی اش باز نایستند؛ همچنین صلاح و پایداری آن‌ها در تعبّد و بندگی است؛ چرا که بدون تعبّد و تکالیف، روزگار دراز بر آن‌ها می‌گذرد و دل هایشان سخت و قسی می‌شود. (28)

دو) جلوه‌های بندگی

الف) ذکر

امام رضا (علیه السلام) فرمود:
هر چیزی که شما را از یاد و ذکر خدا منصرف کند، قمار است. (29)
امام رضا (علیه السلام) فرمود:
فراوان از ویران کننده لذّات (مرگ) یاد کنید. (30)

ب) نماز

امام رضا (علیه السلام) فرمود:
نماز، اقرار به ربوبیّت حق تعالی است و این مصلحت عام و گسترده‌ای است؛ زیرا در آن اضداد پروردگار کنار گذاشته می‌شوند و بنده با کمال خاکساری، فروتنی و اعتراف به بندگی و تقاضای عفو از گناهان گذشته در مقابل پروردگار می‌ایستد و هر روز پیشانی بر خاک می‌ساید تا به یاد قادر متعال باشد، او را به فراموشی نسپارد وبدین وسیله حالت خشوع و خوف و خواری خود را در مقابل پروردگار جلیل، نشان دهد؛ علاوه بر آن که در این مراسم بندگی و عبودیّت، از خدای قادر متعال، دین و دنیا را طلب کرده، از ساحت ربوبیّتش افزایش آن‌ها را تقاضا می‌کند و عاجزانه از او منزجر شدن از فساد را می‌خواهد. (31)
سیره عبادی امام رضا (علیه السلام) نیز گویای حقایقی والا در اهمیت و جایگاه نماز نزد آن بزرگوار است. روزی مأمون، مجلس مناظره‌ای در حضور پیشوایان تمام ادیان در محضر امام رضا (علیه السلام) برپا کرده بود. در میان مناظره، حضرت از مأمون پرسید: آیا وقت نماز رسیده است؟ عمران که داشت سخنان امام را می‌شنید از امام خواست تا جواب پاسخ او را کامل کنند؛ ولی امام فرمود: بعد از نماز برمی گردم. (32)
روزی امام رضا (علیه السلام) به دعبلِ شاعر، لباس خز سبز رنگی هدیه داد و فرمود:
در نگهداری این لباس، کوشا باش؛ چرا که در این لباس، هزار شب و در هر شب، هزار رکعت نماز خواندم و هزار بار قرآن را ختم کردم. (33)

اول) آثار نماز

دوری از گناه

امام رضا (علیه السلام) به نقل از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:
شیطان از مؤمن، دلتنگ است؛ مادامی که نمازهای پنج گانه را به جای آورد. هرگاه نماز خود را ترک کند، شیطان بر او مسلّط می‌گردد و گرفتار گناه و فساد می‌شود. (34)

رفع گرفتاری

مقاتل می‌گوید از امام رضا (علیه السلام) درخواست کردم که برای برطرف شدن گرفتاری‌ها و برآورده شدن حاجت هایم دعایی تعلیم دهد. حضرت این نسخه را تجویز کرد:
غسل کن، لباس تمیز برتن کن، بوی خوش استعمال کن و زیر آسمان دو رکعت نماز بگذار. سپس دعا کن. (35)
شخصی در کار خود مانده بود که برای مسافرت، راه دریا را پیش گیرد یا از خشکی برود؛ چرا که در هر دو با خطرهای بسیاری مواجه بود. امام رضا (علیه السلام) به او فرمود:
در غیر از وقت نماز، وارد مسجد شو و دو رکعت نماز بخوان. سپس صد بار از خدا طلب خیر کن. سپس به قلبت رجوع کن و به آن عمل کن. (36)

دوم) آداب نماز

لباس زیبا و آراسته

یکی از یاران حضرت رضا (علیه السلام) می‌گوید: امام رضا (علیه السلام) را دیدم که در جامه خز – که لباسی آراسته و زیباست – نماز می‌خواند. (37)

مسواک زدن

معمّربن خلاد می‌گوید: در خراسان، هنگامی که امام رضا (علیه السلام) نماز صبح را می‌خواند تا طلوع آفتاب بر جایگاه نماز خود می‌نشست. سپس ظرفی که در آن مسواک هایش بود می‌آورد و مسواک می‌زد. (38)

ج) حج

امام رضا (علیه السلام) فرمود:
حج و عمره، فقر و گناهان را از بین می‌برد. (39)
امام رضا (علیه السلام) فرمود:
از آن جهت مردمان به حج مکلف شده اند تا به جانب خدای بزرگ روی آورند و خواستار افزونی نعمت شوند و از گناهان بیرون آیند و از گذشته خویش توبه کنند و در آینده، دینداری و تعهد پیشه سازند. همچنین در حج، اموالی خرج می‌کنند، رنج و سختی می‌بینند، از زن و فرزند دور می‌شوند، از لذّت‌ها دست می‌کشند، در سرما و گرما با گام‌هایی استوار به این سفر می‌روند و همواره در حال فروتنی و خضوع و توجه به خدا به سر می‌برند. در حج برای مردم، آگاهی دینی، حاصل و اخبار امامان (علیه السلام) نقل می‌شود و به دیگر ناحیه و کشورها می‌رسد. (40)

پی‌نوشت‌ها:

1. صدوق، عیون اخبارالرضا (علیه السلام)، ج2، ص 180.
2. کلینی، الکافی، ج2، ص 275.
3. صدوق، عیون اخبارالرضا (علیه السلام)، ج1، ص 154.
4. کلینی، الکافی، ج2، ص73.
5. صدوق، عیون اخبارالرضا (علیه السلام)، ج2، ص 236.
6. همان.
7. حرّانی، تحف العقول، ص 445.
8. صدوق، عیون اخبار الرضا (علیه السلام)، ج2، ص 235؛ مجلسی، بحارالانوار، ج46، ص176.
9. صدوق، التوحید، ص 60؛ مجلسی، بحارالانوار، ج50، ص177.
10. کلینی، الکافی، ج20، ص 275؛ حرّعاملی، وسائل الشیعه، ج15، ص304.
11. مجلسی، بحارالانوار، ج68، ص 386.
12. همان، ج75، ص348.
13. صدوق، عیون اخبارالرضا (علیه السلام)، ج2، ص100.
14. همان، ج2، ص50.
15. صدوق، الأمالی، ص 270.
16. همان، ص284.
17. صدوق، عیون اخبارالرضا (علیه السلام)، ج2، ص 184.
18. مجلسی، بحارالانوار، ج68، ص 347.
19. صدوق، علل الشرائع، ج2، ص 565.
20. صدوق، عیون اخبار الرضا (علیه السلام)، ج2، ص128.
21. نوری، مستدرک الوسائل، ج11، ص 184.
22. صدوق، الأمالی، ص 588.
23. مجلسی، بحارالانوار، ج2، ص212.
24. همان، ج67، ص 252.
25. صدوق، عیون اخبارالرضا (علیه السلام)، ج2، 69.
26. همان، ج1، ص 258.
27. همان، ج2، ص103.
28. همان.
29. صدوق، الأمالی، ص 336؛ مجلسی، بحارالانوار، ج70، ص 157.
30. صدوق، عیون اخبارالرضا (علیه السلام)، ج2، ص 70.
31. همو، علل الشرائع، ج1، ص 256.
32. همو، عیون اخبارالرضا (علیه السلام)، ج1، ص 154.
33. نجاشی، رجال النجاشی، ص 276.
34. صدوق، عیون اخبارالرضا (علیه السلام)، ج2، ص 28.
35. کلینی، الکافی، ج3، ص477.
36. همان، ص 471.
37. صدوق، الفقیه، ج1، ص170.
38. همان، ص319.
39. طوسی، تهذیب الاحکام، ج5، ص22.
40. صدوق، عیون اخبارالرضا (علیه السلام)، ج2، ص 119.

منبع مقاله : 
فعالی، محمد تقی، (1394) سبک زندگی رضوی (8)، مشهد: بنیاد فرهنگی هنری امام رضا (ع)، چاپ اول



موضوع: اخلاق،
[ سه شنبه 24 مرداد 1396 ] [ 01:11 ب.ظ ] [ م. ج. مهران منزه ]